คู่มือเติมน้ำมันในญี่ปุ่น｜ปั๊มเซลฟ์เซอร์วิส สีหัวจ่าย และกฎคืนรถน้ำมันเต็มถัง

คู่มือเติมน้ำมันในญี่ปุ่น｜ปั๊มเซลฟ์เซอร์วิส สีหัวจ่าย และกฎคืนรถน้ำมันเต็มถัง

GoodCars เป็นตัวแทนของซัพพลายเออร์ท้องถิ่นในญี่ปุ่น และปัญหาที่พบบ่อยที่สุดตรงเคาน์เตอร์คืนรถมีอยู่สองเรื่อง เรื่องแรกคือลืมเติมน้ำมันให้เต็มถัง เรื่องที่สองแพงกว่ามาก นั่นคือเติมน้ำมันผิดประเภท เรื่องแรกเสียเงินเพิ่มไม่มาก แต่เรื่องที่สองอาจเป็นค่าซ่อมหลักแสนเยน และส่วนใหญ่ประกันหรือค่าลดหย่อนความเสียหายไม่คุ้มครอง

บทความนี้ไม่พูดซ้ำเรื่องเอกสาร ค่าใช้จ่าย และขั้นตอนรับรถ ซึ่งอยู่ในคู่มือเช่ารถในญี่ปุ่นฉบับสมบูรณ์ แล้ว แต่จะเจาะเรื่องน้ำมันอย่างเดียว

สิ่งที่คนไทยต้องรู้ก่อน: ไม่มีแก๊สโซฮอล์ และไม่มีคนเติมให้

ก่อนเข้าขั้นตอนปฏิบัติ ขอปูสามเรื่องที่ประสบการณ์จากปั๊มในไทยใช้ไม่ได้กับญี่ปุ่น

1. อย่ามองหาแก๊สโซฮอล์ 91 หรือ 95

ที่ไทยเราคุ้นกับการเลือกจากตัวเลขและสัดส่วนเอทานอล เช่น แก๊สโซฮอล์ 91, 95, E20 และดีเซล B7 ระบบแบบนี้ไม่มีในญี่ปุ่น ปั๊มญี่ปุ่นแบ่งด้วยชื่อเพียงไม่กี่แบบ คือ レギュラー (เรกิวลา = เบนซินธรรมดา), ハイオク (ไฮโอกุ = เบนซินออกเทนสูง), 軽油 (เคย์ยุ = ดีเซล) และ 灯油 (โทยุ = น้ำมันก๊าด ซึ่งห้ามเติมรถเด็ดขาด) รถเช่าเกือบทั้งหมดใช้เรกิวลา

2. ส่วนใหญ่ต้องเติมเอง

ที่ไทยแทบทุกปั๊มมีพนักงานเติมให้ แต่ในญี่ปุ่นปั๊มเซลฟ์เซอร์วิสมีอยู่ทั่วไป โดยเฉพาะนอกเมืองและตอนกลางคืน ทริปขับรถเที่ยวญี่ปุ่นจึงมีโอกาสสูงมากที่คุณจะได้จับหัวจ่ายเองเป็นครั้งแรก ข่าวดีคือขั้นตอนไม่ยาก ถ้ารู้ลำดับล่วงหน้า ซึ่งอยู่ในหัวข้อถัดไป

3. หน้าจอเป็นภาษาญี่ปุ่น และบัตรต่างประเทศอาจใช้ไม่ได้

ไม่มีภาษาไทยแน่นอน และภาษาอังกฤษก็ไม่รับประกัน ทางที่ชัวร์คือจำรูปคำสามคำข้างต้นให้ได้ บวกกับคำว่า 満タン (มันตัง = เต็มถัง) อีกเรื่องคือ บัตรเครดิตที่ออกนอกญี่ปุ่นบางครั้งถูกตู้ไร้พนักงานปฏิเสธ ควรพกเงินสดติดตัวไว้ หรือเลือกปั๊มที่มีพนักงานคิดเงินให้

สามอย่างที่ต้องเช็กก่อนออกจากจุดรับรถ

1. รถคันนี้ใช้น้ำมันอะไร

รถเช่าในญี่ปุ่นส่วนใหญ่ใช้เบนซินธรรมดา แต่รถนำเข้าและรุ่นท็อปอาจระบุเบนซินออกเทนสูง ส่วนรถตู้และ SUV บางรุ่นเป็นดีเซล ตรวจสอบได้สามทาง คือ ป้ายด้านในฝาถัง คู่มือรถในช่องเก็บของ หรือถามพนักงานที่เคาน์เตอร์ วิธีที่ GoodCars แนะนำคือถ่ายรูปด้านในฝาถังไว้ตอนรับรถ จะได้ไม่ต้องนึกเอาตอนอยู่หน้าตู้จ่าย

2. ฝาถังอยู่ซ้ายหรือขวา

ดูได้จากที่นั่งคนขับเลย ข้างมาตรวัดน้ำมันจะมีลูกศรสามเหลี่ยมเล็ก ๆ ชี้ไปทางที่ฝาถังอยู่ รถรุ่นใหม่ ๆ มีเกือบทุกคัน ถ้าจอดผิดข้างที่ปั๊มเซลฟ์ สายจ่ายจะไม่ถึงและต้องไปต่อคิวใหม่

3. สัญญาของคุณใช้กติกาน้ำมันแบบไหน

ญี่ปุ่นใช้ระบบรับรถน้ำมันเต็ม คืนรถน้ำมันเต็ม เป็นหลัก แต่บางบริษัทมีแผนคิดค่าน้ำมันตามระยะทางที่ขับ สอบถาม GoodCars ตั้งแต่ตอนจองว่าการจองของคุณใช้แบบไหน ดีกว่าไปหาปั๊มเอาตอนก่อนคืนรถหนึ่งชั่วโมง

ขั้นตอนใช้ปั๊มเซลฟ์เซอร์วิส

• จอดรถ ดับเครื่อง ดึงเบรกมือ โดยให้ด้านที่มีฝาถังหันเข้าหาตู้จ่าย
• แตะแผ่นกำจัดไฟฟ้าสถิตก่อน ด้วยมือเปล่า และต้องแตะก่อนเปิดฝาถัง
• เลือกชนิดน้ำมันและปริมาณที่ตู้ ถ้าเต็มถังให้เลือก 満タン
• เลือกวิธีชำระเงิน เงินสด บัตรเครดิต หรือบัตรเติมเงิน
• หยิบหัวจ่ายให้ถูกสี แล้วเสียบให้สุด
• บีบคันโยกจนตัดอัตโนมัติแล้วหยุด ไม่ต้องเติมเพิ่ม ไม่ต้องอัดต่อ
• เก็บหัวจ่าย ปิดฝาถัง แล้วไปที่ตู้ชำระเงินแยกต่างหาก เพื่อรับใบเสร็จและเงินทอน

ขั้นตอนสุดท้ายสำคัญมาก ปั๊มเซลฟ์ในญี่ปุ่นหลายแห่งแยกตู้จ่ายน้ำมันกับตู้ชำระเงินออกจากกัน ต้องเดินไปอีกไม่กี่เมตรเพื่อรับใบเสร็จและเงินทอน นักท่องเที่ยวจำนวนไม่น้อยขับออกไปโดยลืมเงินทอน อีกข้อคือ ลูกค้าเติมใส่ถังพกพาเองไม่ได้ ต้องให้พนักงานเป็นคนทำ

ปั๊มที่มีพนักงาน: พูดประโยคเดียวจบ แต่สีใช้ไม่ได้

ถ้าเจอปั๊มที่มีพนักงาน แค่ลดกระจกแล้วพูดว่า 「レギュラー、満タンで」 ก็เรียบร้อย แต่มีรายละเอียดที่แทบไม่มีใครเตือน คือมาตรฐานสีหัวจ่ายใช้กับปั๊มเซลฟ์เท่านั้น ปั๊มที่มีพนักงานเลือกสีหัวจ่ายเองได้ ไม่มีกฎกลาง จึงห้ามตรวจสอบด้วยสี ต้องพูดชนิดน้ำมันออกมาให้ชัด

เติมผิดประเภท: เริ่มต้นที่สองแสนเยน และมักไม่ได้รับความคุ้มครอง

เติมดีเซลใส่รถเบนซิน หรือเบนซินใส่รถดีเซล ทำให้ระบบเชื้อเพลิงและเครื่องยนต์เสียหายจริง ค่าซ่อมมักอยู่ในช่วง 200,000–300,000 เยน และประเด็นที่สำคัญกว่าคือความคุ้มครอง เพราะการเติมผิดประเภทมักถูกจัดเป็นความผิดพลาดในการใช้งาน ไม่ใช่อุบัติเหตุที่เกิดโดยบังเอิญ ทั้งความคุ้มครองความเสียหายของรถและแผนลดค่าเสียหายส่วนแรกจึงมักไม่ครอบคลุม และสัญญาเช่าก็ระบุให้เป็นความรับผิดชอบของผู้ขับ

คืนรถน้ำมันเต็มถัง: เก็บใบเสร็จไว้

บริษัทรายใหญ่ของญี่ปุ่นระบุชัดว่า กรุณาคืนรถในสภาพน้ำมันเต็มถัง หากไม่เต็ม ค่าน้ำมันจะถูกคำนวณจากระยะทางที่ขับ และมีรายละเอียดที่คนส่วนใหญ่ไม่ทราบ คือ รถไฮบริดกับรถที่ไม่ใช่ไฮบริดใช้เกณฑ์คิดเงินต่างกัน อัตราต่อลิตรที่บริษัทเรียกเก็บสูงกว่าราคาที่เราเติมเองอย่างเห็นได้ชัด นี่จึงเป็นค่าใช้จ่ายที่หลีกเลี่ยงได้ง่ายที่สุดรายการหนึ่ง

ใบเสร็จ

เคาน์เตอร์มักขอดูใบเสร็จค่าน้ำมัน โดยเฉพาะกรณีเติมที่ปั๊มเซลฟ์ หรือเติมไกลจากสาขาที่คืนรถ สมัยก่อนต้องขอใบรับรองการเติมน้ำมันจากปั๊ม แต่ปัจจุบันแสดงใบเสร็จก็มักเพียงพอ วิธีที่ GoodCars แนะนำคือเติมให้เต็มในระยะไม่กี่กิโลเมตรจากสาขาที่คืนรถ แล้วเก็บใบเสร็จใส่ปกพาสปอร์ตทันที

ราคาน้ำมันตอนนี้เท่าไร

ญี่ปุ่นมีการสำรวจราคาขายปลีกเฉลี่ยรายสัปดาห์อย่างเป็นทางการ ทั้งระดับประเทศและรายภูมิภาค ระดับล่าสุด เบนซินธรรมดาเฉลี่ยทั้งประเทศอยู่ราว 170 เยนต่อลิตร ส่วนต่างระหว่างภูมิภาคอยู่ในราว 5 เยน โดยภูมิภาคคิวชูและโอกินาวาสูงกว่า ส่วนภูมิภาคชูบุต่ำกว่า

โครงสร้างภาษีเพิ่งเปลี่ยน ข้อมูลเก่าจึงสูงเกินจริง

อัตราภาษีชั่วคราวของเบนซิน (ราว 25.1 เยนต่อลิตร) ถูกยกเลิกไปแล้ว และอัตราภาษีชั่วคราวของภาษีการซื้อน้ำมันดีเซลก็ลดจาก 32.1 เยนเหลือ 15.0 เยนต่อลิตร แปลว่าถ้าใช้ตัวเลขจากบทความเมื่อไม่กี่ปีก่อนมาคำนวณ จะได้ค่าน้ำมันที่สูงเกินจริง อย่างไรก็ตามราคาขายปลีกยังขึ้นลงตามราคาน้ำมันดิบและอัตราแลกเปลี่ยน เวลาวางแผนจึงควรดูค่าเฉลี่ยของสัปดาห์นั้น

อีกความเข้าใจผิดที่ควรเลิก คือ โอกินาวาไม่ได้ถูกกว่าเสมอไป โอกินาวาเป็นจังหวัดเดียวของประเทศที่มีมาตรการลดหย่อนภาษีน้ำมันเบนซิน แต่ขนาดของการลดหย่อนถูกปรับลดลง บวกกับต้นทุนขนส่งของพื้นที่เกาะ ราคาหน้าปั๊มจึงไม่จำเป็นต้องต่ำกว่าเกาะหลัก

เติมบนทางด่วนคือการซื้อเวลา

ปั๊มในจุดพักรถบนทางด่วนมักแพงกว่าถนนทั่วไปราว 20 เยนต่อลิตร บางกรณีต่างกันเกิน 30 เยน เหตุผลเป็นเชิงโครงสร้าง คือปั๊มบนทางด่วนทั่วประเทศมีราว 233 แห่ง และในจำนวนนี้ราว 174 แห่งเปิด 24 ชั่วโมง ต้นทุนบุคลากรจึงสะท้อนอยู่ในราคา เติมบนทางด่วนคือการซื้อความแน่นอน ไม่ใช่ความถูก

เส้นทางที่ต้องวางแผนการเติมน้ำมันไว้ล่วงหน้า

1. ช่วงที่ไม่มีปั๊มเลยบนทางด่วน

กรณีที่สุดขั้วที่สุดอยู่ที่ฮอกไกโด บนทางด่วนโดโตะ หลังจากจุดพักรถยูนิแล้ว จะไม่มีปั๊มน้ำมันเลยเป็นระยะราว 160 กิโลเมตรทางฝั่งคุชิโระ และราว 180 กิโลเมตรทางฝั่งคิตามิ บริษัททางด่วนจึงมีมาตรการพิเศษ คือออกจากทางด่วนที่ทางแยกต่างระดับที่กำหนดเพื่อไปเติมน้ำมันแล้วกลับเข้ามาใหม่ โดยค่าผ่านทางไม่เปลี่ยน แต่ใช้ได้ก็ต่อเมื่อรู้ล่วงหน้า เรื่องระยะทางยาวและการขับหน้าหนาวในฮอกไกโด ดูได้ที่คู่มือเช่ารถฮอกไกโดฉบับสมบูรณ์ ของ GoodCars

2. พื้นที่ที่มีปั๊มน้อยอยู่แล้ว

จำนวนปั๊มน้ำมันในญี่ปุ่นลดลงต่อเนื่องมาหลายปี จากเทศบาลกว่า 1,700 แห่งทั่วประเทศ ราว 381 แห่ง หรือมากกว่าหนึ่งในห้า มีปั๊มในเขตของตนไม่ถึงสี่แห่ง และมีอีกสิบกว่าแห่งที่ไม่มีเลย ซึ่งมักเป็นที่ที่ต้องขับรถไปเท่านั้นถึงจะไปถึง พูดอีกอย่างคือ ยิ่งเป็นที่ที่คุ้มค่าแก่การขับไป ก็ยิ่งมีโอกาสหาปั๊มไม่เจอ

3. เวลาทำการ

ปั๊มในชนบทและบนภูเขามักปิดตั้งแต่หัวค่ำ และปิดวันอาทิตย์ก็มีไม่น้อย ส่วนที่เปิด 24 ชั่วโมงกระจุกอยู่ในเมืองและจุดพักรถบนทางด่วน หน้าร้อนฟ้าสว่างนาน จึงเผลอคิดว่ายังเปิดอยู่ได้ง่าย ให้ดูที่เวลา ไม่ใช่ดูที่แสง

เปรียบเทียบจุดรับรถทั้งหกแห่ง

แถวโอกินาวาควรขยายความอีกนิด เพราะเส้นทางยอดนิยมคือขับขึ้นเหนือ และความหนาแน่นของปั๊มในตอนกลางถึงตอนเหนือต่ำกว่าตัวเมืองนาฮะมาก (คู่มือเช่ารถโอกินาวาฉบับสมบูรณ์) ส่วนเส้นทางภูเขาของคิวชู แนะนำให้วางจุดเติมน้ำมันควบคู่กับคู่มือเช่ารถคิวชูฉบับสมบูรณ์

คำถามที่พบบ่อย

Q1. ญี่ปุ่นมีแก๊สโซฮอล์ 91 หรือ 95 ไหม

ไม่มี ญี่ปุ่นแบ่งด้วยชื่อ ไม่ใช่ตัวเลข มีเพียงเรกิวลา (เบนซินธรรมดา ค่าออกเทนจริงราว 90) และไฮโอกุ (เบนซินออกเทนสูง ราว 100) นอกจากนั้นมีดีเซลและน้ำมันก๊าด ซึ่งน้ำมันก๊าดห้ามเติมรถเด็ดขาด รถเช่าเกือบทั้งหมดใช้เรกิวลา

Q2. หัวจ่ายสีเขียวคือเบนซินหรือดีเซล

ในญี่ปุ่นสีเขียวคือดีเซล และมาตรฐานสีนี้บังคับใช้เฉพาะปั๊มเซลฟ์ ส่วนปั๊มที่มีพนักงานไม่มีกฎกลางทั้งประเทศ จึงห้ามตรวจสอบด้วยสี ให้พูดชนิดน้ำมันออกมาแทน

Q3. เสียบหัวจ่ายแล้วน้ำมันไม่ไหล เครื่องเสียหรือเปล่า

ส่วนใหญ่ไม่ใช่ พนักงานที่มีใบอนุญาตในอาคารต้องดูจอและกดอนุมัติก่อน น้ำมันจึงจะไหล ให้รอสักครู่และมองไปทางอาคารสำนักงาน หากยังไม่มีอะไรเกิดขึ้นค่อยเปลี่ยนตู้หรือขอความช่วยเหลือ

Q4. ถ้าคืนรถโดยไม่เติมให้เต็ม จะถูกคิดเงินเท่าไร

จะถูกคิดค่าน้ำมันตามระยะทางที่ขับ ในอัตราต่อลิตรที่สูงกว่าการเติมเอง และรถไฮบริดกับรถทั่วไปใช้เกณฑ์ต่างกัน GoodCars แนะนำให้ใส่การเติมน้ำมันไว้ในแผนของวันสุดท้าย และเก็บใบเสร็จไว้

Q5. บัตรเครดิตของไทยใช้ได้ไหม

ปั๊มส่วนใหญ่รับบัตร แต่ตู้จ่ายแบบไร้พนักงานบางครั้งปฏิเสธบัตรที่ออกนอกญี่ปุ่น ควรพกเงินสดสำรอง หรือเลือกปั๊มที่มีพนักงานคิดเงินให้

Q6. ควรตั้งงบค่าน้ำมันวันละเท่าไร

รถคอมแพกต์ที่ราว 15 กิโลเมตรต่อลิตร ราคาน้ำมันราว 170 เยนต่อลิตร ขับ 200 กิโลเมตรจะอยู่ที่ประมาณ 2,200 เยน ปั๊มบนทางด่วนแพงกว่าราว 20 เยนต่อลิตร ถ้าเส้นทางเอื้อ ให้ลงมาเติมบนถนนทั่วไป

Q7. ถ้าน้ำมันใกล้หมดขณะอยู่บนทางด่วนต้องทำอย่างไร

ตรวจระยะทางถึงจุดพักรถแห่งถัดไปที่มีปั๊มก่อน บางช่วงเช่นฝั่งตะวันออกของฮอกไกโดมีช่วงว่างเกิน 100 กิโลเมตร บางเส้นทางมีมาตรการให้ออกไปเติมน้ำมันแล้วกลับเข้ามาโดยค่าผ่านทางไม่เปลี่ยน สอบถาม GoodCars เรื่องจุดเติมน้ำมันของเส้นทางคุณได้ตั้งแต่ตอนจอง

สรุปทั้งบทความเป็นประโยคเดียว ในญี่ปุ่น การเติมน้ำมันเป็นเรื่องที่ผิดแล้วแพงมาก แต่ทำถูกแล้วง่ายมาก ตรวจชนิดน้ำมันและด้านที่ฝาถังอยู่ตอนรับรถ แตะแผ่นกำจัดไฟฟ้าสถิตก่อนเปิดฝาถัง เห็นหัวจ่ายสีเขียวให้หยุดคิดหนึ่งจังหวะ และเติมเต็มพร้อมเก็บใบเสร็จก่อนคืนรถสามสิบนาที ทำสี่อย่างนี้แล้วน้ำมันจะไม่ใช่ตัวแปรในทริปของคุณอีกต่อไป GoodCars เป็นตัวแทนของซัพพลายเออร์ท้องถิ่นในญี่ปุ่น จึงยืนยันชนิดน้ำมันของรถและกฎการคืนรถให้ได้ตั้งแต่ตอนจอง ส่วนเอกสาร ค่าใช้จ่าย และขั้นตอนรับรถ ดูได้ที่คู่มือเช่ารถในญี่ปุ่นฉบับสมบูรณ์